PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐĂK HÀ
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐĂK HRING
Vật lí 9
Giáo viên: Đào Thị Thúy Hằng
Bài 42: THẤU KÍNH HỘI TỤ
MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Nhận dạng được thấu kính hội tụ.
Mô tả được sự khúc xạ của các tia sáng đặc biệt(tia tới đi qua quang tâm, tia đi qua tiêu điểm, tia song song với trục chính) qua thấu kính hội tụ.
Giải được các bài toán đơn giản về thấu kính hội tụ và giải thích hiện tượng thường gặp trong thực tế.
2. Kỹ năng: Biết làm thí nghiệm dựa trên các yêu cầu của kiến thức trong SGK, từ đoa tìm ra đặc điểm của TKHT.
3. Thái độ: Nhanh nhẹn , nghiêm túc, trung thực, cẩn thận.
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu hỏi: - Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì?
- Hãy nêu mối quan hệ giữa góc khúc xạ
và góc tới trong hiện tượng khúc xạ ánh sáng?
ĐÁP ÁN
- Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong
suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy
khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường gọi
là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
Khi góc tới tăng (giảm) thì góc khúc xạ cũng tăng
(giảm).
* Trong các cách vẽ sau đây cách nào biểu diễn đúng hiện tượng khúc xạ của tia ánh sáng khi đi từ không khí vào nước? Giải thích cách lựa chọn?
Thấu kính hội tụ có đặc điểm gì mà khi hứng ánh sáng mặt trời có thể đốt cháy được mảnh giấy?
ĐẶT VẤN ĐỀ
Hình 42.1
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
I. Đặc điểm của thấu kính hội tụ
1. Thí nghiệm:
C1: Chùm tia khúc xạ ra khỏi thấu kính có đặc điểm gì mà người ta gọi nó là thấu kính hội tụ?
C1: Chùm tia khúc xạ ra khỏi thấu kính là chùm hội tụ.
* Tia sáng tới thấu kính gọi là tia tới. Tia khúc xạ ra khỏi thấu kính gọi là tia ló.
C2: Hãy chỉ ra tia tới, tia ló trong thí nghiệm?
Tia ló
Tia tới
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
2. Hình dạng của thấu kính hội tụ:
C3: Tìm hiểu, so sánh độ dày phần rìa so với phần giữa của thấu kính hội tụ?
Các dạng thấu kính hội tụ
C3: Thấu kính hội tụ làm bằng vật liệu trong suốt, có phần rìa mỏng hơn phần giữa.
* Kí hiệu của thấu kính hội tụ:
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
II. Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ
1. Trục chính ( ):
C3: Quan sát lại thí nghiệm. Trong ba tia tới thấu kính, tia nào qua thấu kính truyền thẳng không bị đổi hướng? Tìm cách kiểm tra?
C3: Tia ở giữa truyền thẳng, không bị đổi hướng.
* Đường thẳng trùng với tia tới vuông góc với thấu kính cho tia ló truyền thẳng không bị đổi hướng, được gọi là trục chính ( ) của thấu kính.
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
2. Quang tâm(O):
* Điểm O trong thấu kính mà mọi tia sáng đi qua nó đều truyền thẳng gọi là quang tâm của thấu kính.
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
3. Tiêu điểm:
C5: Quan sát lại thí nghiệm ở hình 42.2 và cho biết điểm hội tụ F của chùm tia ló nằm trên đường thẳng chứa tia tới nào? Hãy biểu diễn chùm tia tới và chùm tia ló trên hình 24.4.
* Điểm hội tụ F của chùm tia tới song song với trục chính nằm trên trục chính.
.
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
C6: Nếu chiếu chùm tia tới vào mặt bên kia của thấu kính thì chùm tia ló có đặc điểm gì?
O
F’
* Chùm tia ló vẫn hội tụ tại một điểm trên trục chính (điểm F’).
Vậy tiêu điểm của thấu kính là gì? Mỗi thấu kính có mấy tiêu điểm? Vị trí của chúng có đặc điểm gì?
* Điểm F nằm trên trục chính, là điểm hội tụ các tia ló của các tia tới song song gọi là tiêu điểm của thấu kính. Mỗi thấu kính có hai tiêu điểm F và F’ nằm về hai phía của thấu kính, cách đều quang tâm O.
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
4. Tiêu cự:
* Khoảng cách từ quang tâm đến mỗi tiêu điểm OF = OF’ = f gọi là tiêu cự của thấu kính.
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
* Nếu cho tia tới đi qua tiêu điểm của thấu kính hội tụ thì tia ló song song với trục chính.
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
III. Vận dụng:
C7: Trên hình 42.6 có vẽ thấu kính hội tụ, quang tâm O, trục chính ( ) hai tiêu điểm F và F’, các tia tới 1, 2, 3. Hãy vẽ tia ló của các tia tới này.
.
.
F
F’
O
.
S
(1)
(2)
(3)
.
S’
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
* Thấu kính hội tụ thường dùng có phần rìa mỏng hơn phần giữa.
* Một chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính hội tụ cho chùm tia ló hội tụ tại tiêu điểm của thấu kính.
* Đường truyền của ba tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ:
- Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới.
Tia tới song song với trục chính thì tia ló qua tiêu điểm.
- Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló song song với trục chính.
I. D?c di?m c?a TKHT
2. Hỡnh d?ng c?a TKHT
1. Thí nghiệm
II.Tr?c chớnh, quang tõm, tiờu di?m, tiờu c? c?a TKHT
1. Trục chính
2. Quang tâm
3. Tiêu điểm
4. Tiêu cự
III. Võn d?ng
THẤU KÍNH HỘI TỤ
Bài 42
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
* Đọc phần có thể em chưa biết.
* Học bài theo vở ghi + SGK
* Bài tập về nhà: 42 – 43.3 sách bài tập
* Ôn lại kiến thức Toán học về các trường hợp đồng dạng của tam giác đã học ở lớp 8
* Tìm hiểu:
- Ảnh tạo bởi thấu kính hội tụ có đặc điểm gì?
- Cách dựng ảnh của một vật qua thấu kính hội tụ?